Chăm sóc sức khỏe cho trẻ tự kỷ

06/01/2017 | 2552 | Quản trị viên | Tin tức - thông tin

Sức khỏe của trẻ tự kỷ rất quan trọng. Trẻ có khỏe mạnh thì mới tiếp thu được hết lợi ích từ các chương trình can thiệp.

Chứng khó ngủ của trẻ tự kỷ

Vấn đề giấc ngủ thường là vấn đề nghiêm trọng của trẻ tự kỷ. Thực tế, hơn nửa số trẻ tự kỷ gặp ít nhất 1 vấn đề khó khăn về giấc ngủ một cách thường xuyên. Điều đó có nghĩa là hơn nửa số cha mẹ có con bị tự kỷ phải đối mặt với tình trạng trẻ quấy nhiễu trong khi ngủ, làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới giấc ngủ của cả nhà. Chứng khó ngủ của trẻ có thể bao gồm: khó chìm vào giấc ngủ, thức dậy giữa đêm, dậy sớm, khó thở khi ngủ, nhu cầu ngủ ít.

Nếu đứa trẻ đang phải đối mặt với chứng khó ngủ, thì trẻ sẽ không thể tận dụng được hết những lợi ích của chương trình can thiệp sớm. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, chứng khó ngủ ở trẻ, bao gồm cả trẻ tự kỷ làm giảm sự chú ý, giảm trí nhớ, các khó khăn về hành vi như các cơn bùng nổ hay hung hăng. Trong một bài báo do American Academy of Pediatrics phát hành, đã được ra các khuyến nghị giúp trẻ chậm phát triển ngủ tốt hơn:

  1. Môi trường ngủ thoải mái cho trẻ, bao gồm về nhiệt độ, ánh sáng, đệm, ga,…
  2. Ánh sách thích hợp (có thể dùng đèn ngủ nếu cần thiết)
  3. Xây dựng một lịch biểu ngủ - thức, bao gồm thời gian cho giấc trưa, chuẩn bị đi ngủ, và giờ dậy. Nhìn chung, lịch biểu ngủ trong tuần và cuối tuần không nên lệch nhau quá 1 tiếng.
  4. Lập kế hoạch ngủ một cách cẩn thận nhằm giúp trẻ giữ trạng thái nhẹ nhàng trước khi ngủ, vì trẻ tự kỷ thường dễ bị kích thích. Tránh hoạt động mới hoặc hoạt động không mong muốn, tiếng ồn quá mức, chơi trò mạnh, hoặc ăn nhiều sát giờ ngủ. Tắm, chơi đồ chơi quen thuộc, cùng đọc một cuốn sách thường sẽ giúp con ngủ tốt hơn. Những hoạt động nhẹ nhàng khác bao gồm cả mát xa, chải tóc, nghe nhạc nhẹ.
  5. Không để ti vi trong phòng ngủ của trẻ. Không xem phim hoặc TV cũng là một cách giúp trẻ dễ chìm vào giấc ngủ hơn.

Nếu con bạn bị chứng khó ngủ, người đầu tiên có thể tư vấn cho bạn là nhà tâm lý trong nhóm can thiệp cho con bạn. Có một vài phương pháp giúp con bạn tăng cường giấc ngủ một cách đáng kể. V.Mark Durand đã viết hai cuốn sách giúp cha mẹ tăng cường giấc ngủ của con dựa trên nghiên cứu khoa học: Sleep better (1998) và When children don’t sleep well: interventions for Pediatric sleep disorders: parent workbook (2008). Nếu những phương pháp trong cuốn sách áp dụng không thấy hiệu quả, bạn hãy gặp bác sỹ nhi. Thuốc có thể hỗ trợ cho việc tạo thói quen ngủ - thức đúng giờ, nhưng chỉ nên dùng thuốc dưới sự giám sát của bác sỹ.

Vấn đề ăn uống và tiêu hóa

Một vấn đề về sức khỏe thường gặp ở trẻ tự kỷ là vấn đề rối loạn tiêu hóa. Theo báo cáo của cha mẹ, trẻ tự kỷ thường bị đau bụng, tiêu chảy, đầy hơi, và táo bón. Các cha mẹ cũng ghi nhận lại rằng những trẻ bị tự kỷ có thể bị cả hai tiêu chảy và táo bón thường xuyên. Tuy nhiên, trẻ bình thường cũng có thể gặp những vấn đề tiêu hóa này, nhưng một vài bằng chứng chỉ ra rằng chúng thường xuyên xuất hiện ở trẻ tự kỷ. Những vấn đề tiêu hóa đó làm cho đứa trẻ đau và khó chịu, giống như việc khó ngủ, dẫn đến những hành vi khó khăn và sự mất tập trung của trẻ. Hơn nữa, những vấn đề tiêu hóa này sẽ làm cho trẻ không thể tận dụng được hết lợi ích từ chương trình can thiệp.

Vì trẻ tự kỷ khó khăn trong giao tiếp, nên người lớn không thể biết được trẻ có đang bị đau bụng hay đau bộ phận nào khác hay không. Hãy quan sát, nếu con bạn xuất hiện những biểu hiệu tiêu cực nào đó trong hành vi như khóc to và không dừng, tự làm đau mình, ôm chặt bụng, hoặc những biểu hiện thể hiện sự đau đớn. Nếu bạn nghi ngờ, hãy đưa con tới bác sỹ để chuẩn đoán. Phụ thuộc vào mức độ và loại vấn đề tiêu hóa, bác sỹ sẽ có những phương pháp điều trị như điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, ăn kiêng, và thuốc. Chưa có bằng chứng khoa học nào về việc cho trẻ ăn kiêng theo một chế độ đặc biệt, bao gồm loại bỏ casein và gluten, có thể cải thiện hành vi của trẻ tự kỷ. Tuy nhiên, một số cha mẹ đang thực hiện chế độ ăn kiêng cho trẻ, và ghi nhận rằng con họ đã cải thiện được đáng kể hành vi.

Vấn đề ăn uống cũng là một vấn đề thường gặp ở trẻ tự kỷ. Một nghiên cứu mới đây của American Academy of Pediatrics tìm ra rằng trẻ tự kỷ thường khó ăn ngay từ nhỏ. Chẳng hạn, trong năm đầu tiên, giống những trẻ bình thường khác, trẻ tự kỷ thường chỉ ăn một loại thức ăn duy nhất. Sau một tuổi, trẻ tự kỷ được ghi nhận là “khó ăn” hoặc “kén ăn”. Khi lớn lên, trẻ tự kỷ ăn được rất ít loại thức ăn. Tuy nhiên, nghiên cứu này cũng đã không tìm ra sự khác biệt về dinh dưỡng giữa trẻ tự kỷ và trẻ bình thường. Một số nghiên cứu khác đã tìm ra một số khác biệt về dinh dưỡng, có lẽ vì trẻ tự kỷ kén chọn thức ăn hoặc tuân thủ một chế độ ăn kiêng đặc biệt.

Nếu bạn lo lắng về việc ăn uống của con mình, hãy đưa con tới bác sỹ nhi khoa để tư vấn. Cùng thảo luận vấn đề này với trưởng nhóm can thiệp, người điều chỉnh hành vi hoặc chuyên gia tâm lý trong nhóm can thiệp. Có nhiều cách giúp con bạn ăn đa dạng thức ăn, và các nhà trị liệu sẽ có thể giúp bạn trong vấn đề cải thiện ăn uống cho con. Nếu bác sỹ lo ngại về vấn đề dinh dưỡng của trẻ, bác sỹ có thể sẽ giới thiệu cho bạn tới một chuyên gia dinh dưỡng nào đó. Thỉnh thoảng ở trường đại học hay bệnh viện, nơi các chuyên gia dinh dưỡng có thể cung cấp cho bạn một vài gợi ý cụ thể giúp con bạn ăn uống tốt hơn hoặc làm thế nào bạn có thể đảm bảo được chế độ ăn uống đủ chất cho con. Một vài lý do khiến con bạn khó ăn, có thể do trẻ có vấn đề về nhai và nuốt, các cảm giác liên quan đến bày món ăn, thói quen với một loại thức ăn, không thích sự thay đổi món. Nhóm can thiệp sớm và bác sỹ sẽ làm việc với nhau, để giúp bạn tìm ra nguyên nhân con bạn khó ăn, từ đó thay đổi thói quen ăn uống của trẻ, và đảm bảo một chế độ dinh dưỡng hợp lý cho trẻ.

Động kinh/ Rối loạn co giật

Mặc dù rối loạn co giật thường không xuất hiện ở giai đoạn trẻ nhỏ, chỉ có khoảng ¼ trẻ tự kỷ bị rối loạn co giật tại một vài thời điểm khi lớn lên. Rối lạn co giật thường xuất hiện thời kỳ vị thành niên hoặc thậm chí khi ở giai đoạn trưởng thành, tuy nhiên chúng thường xuất hiện sớm trong cuộc đời trẻ tự kỷ. Việc chữa trị rối loạn co giật rất quan trọng, vì chúng có thể tác động lên chức năng và sự phát triển của não. Vì thế nếu con bạn bị rối loạn co giật hoặc có triệu chứng (như đã mô tả dưới đây) có thể dẫn đến rối loạn co giật, hãy tìm cách chữa càng sớm càng tốt.

Có rất nhiều loại động kinh: co giật liên quan đến việc nhìn chằm chằm (không có cơn co giật), co giật có liên quan đến chuyển động lặp đi lặp lại (co giật phức tạp một phần), và động kinh (co giật toàn thân). Các triệu chứng nhẹ có thể khó phát hiện vì một số triệu chứng, chẳng hạn như nhìn chằm chằm vào không gian và không phản ứng khi được gọi, cũng là các triệu chứng điển hình của tự kỷ. Các triệu chứng của một cơn động kinh (không co giật) có thể bao gồm "đờ người" hoặc trở nên không phản ứng với âm thanh và nhìn vô thức trong 10-20 giây, chớp mắt liên tiếp, hay hơi trợn mắt, chuyển động miệng, cứng cơ, di chuyển mạnh bất thường, cọ xát ngón tay lại với nhau, và nhìn chằm chằm. Nếu bạn lo ngại về trẻ có thể bị rối loạn co giật, hãy đưa con đi kiểm tra bởi bác sỹ nhi khoa, bác sỹ sẽ khám và chuẩn đoán cho trẻ.

Sachtuky.com sưu tầm và dịch