Làm thế nào để tăng cường sự chú ý của trẻ tự kỷ?

09/01/2017 | 3557 | Quản trị viên | Điểm sách

Một trẻ có động lực là một trẻ vui vẻ, chú ý tới cha mẹ và luôn sẵn sàng học hỏi. Động lực mạnh mẽ sẽ hỗ trợ trẻ học một cách chủ động - những trẻ chủ động học hỏi sẽ tự giác và sáng tạo - 2 yếu tố quan trọng cần phát huy ở những trẻ nhỏ bị tự kỷ.

Tại sao sự chú ý của trẻ đến mọi người lại quan trọng đến vậy?

Có rất nhiều thứ trẻ không thể làm được, nhưng có một thứ chúng làm rất tốt đó là để ý tới môi trường xung quanh và học từ những gì chúng thấy. Những đứa trẻ đã có thể nhìn tốt ngay sau khi sinh, và chúng học được rất nhiều từ thế giới, mọi người xung quanh và những đồ vật xung quanh chúng bằng cách nhìn các độ vật và quan sát hành động của mọi người xung quanh. Trẻ thường tỏ ra ngạc nhiên với những sự kiện, hành động mới mẻ và chúng có xu hướng tập trung chú ý vào những sự kiện, hành động mới hơn là các hành động thường ngày, nhờ đó chúng có thể học thêm được nhiều điều mới mẻ.

Nhìn và nghe mọi người xung quanh là rất cần thiết trong các hoạt động học tập của trẻ - có lẽ đó là hoạt động quan trọng nhất, bởi vì chúng học được rất nhiều qua tương tác với mọi người xunh quanh. Hầu hết trẻ nhỏ thích quan sát mọi người và tương tác với họ bằng các hành động.

Với trẻ tự kỷ thì sao?

Tuy nhiên, trẻ tự kỷ không thể hiện rõ sự quan tâm tới quan sát và tương tác với người khác. Tại sao lại như vậy? Có 2 cách lý giải cho điều này. Một là có thể hình dung trẻ tự kỷ gặp khó khăn hơn những trẻ khác trong việc nhận biết các biểu hiện và âm thanh phức tạp hoặc mới mẻ. Các tương tác xã hội chắc chắn là phức tạp và đôi khi không theo thói quen: Chúng yêu cầu trẻ cảm nhận được các biểu đạt nét mặt, lời nói, âm thanh và các điệu bộ, cử chỉ. Các đồ vật, theo một cách nào đó, là dễ đoán biết và thường là ít phức tạp hơn là con người. Khi trẻ tương tác với đồ vật, đồ vật sẽ phản hồi trẻ theo cách tin cậy và dễ đoán biết. Trẻ có thể chơi với các đồ vật lặp đi lặp lại một hành động theo một cách nào đó. Còn người thì hành động thay đổi và đa dạng hơn đồ vật; người luôn luôn không phản hồi theo duy nhất một cách. Người lớn khi đang cố gắng thu hút trẻ thường tỏ ra rất hào hứng. Họ có thể nói rất nhanh với rất nhiều xúc cảm, tạo ra rất nhiều âm thanh hình ảnh đòi hỏi trẻ cần xử lý cùng 1 lúc. Mọi người có thể di chuyển và biểu lộ nhiều điều bộ, cử chỉ trong quá trình tương tác, khua tay hoặc thay đổi nét mặt nhanh chóng theo ngữ cảnh của cuộc hội thoại. Tất cả những âm thanh đó tại một thời điểm có thể là quá kích thích đối với trẻ, và phản ứng của trẻ trong những trường hợp này là tức giận/khó chịu hoặc trẻ sẽ lẩn ra chỗ khác. Đây là cách lý giải thông thường, tuy nhiên các nghiên cứu đã chỉ ra rằng đó không phải là lý do chính xác nhất cho việc suy giảm việc quan tâm, để ý tới người khác.

Cách lý giải thứ 2, có thể hiểu rằng trẻ tự kỷ vốn dĩ đã ít để ý tới người khác ngay từ đầu. Cách lý giải này xuất phát từ việc hầu hết trẻ em bẩm sinh đã thích thú với việc quan sát và tương tác với mọi người. Tuy nhiên có những đứa trẻ bản thân chúng không quan tâm tới việc đó. Với trẻ tự kỷ, bẩm sinh, việc quan tâm tới mọi người dường như còn ít hơn. Lưu ý rằng kết quả cuối cùng của lý thuyết này chỉ ra rằng trẻ tự kỷ thấy việc tương tác với đồ vật thường thú vị hơn là tương tác với người.

Tại sao đó là vấn đề?

Khi trẻ không quan tâm tới mọi người xung quanh, chúng đã mất những cơ hội học tập tuyệt vời. Trẻ cần quan tâm để ý tới mọi thứ mọi người làm - các vận động vật lý, ngôn ngữ cơ thể, biểu đạt nét mặt và ngôn ngữ - để học tập. Trẻ học về giao tiếp, cảm xúc, ngôn ngữ và các tương tác xã hội từ hàng loạt các hoạt động riêng biệt mà chúng được trải nghiệm qua quan sát, bắt chước và tương tác với mọi người. Nếu chúng không giành nhiều thời gian quan sát cha mẹ hay người khác - tức là chúng không có thời gian tập trung vào nét mặt, âm thanh và các hành động của mọi người - kéo theo việc học hỏi là rất chậm chạp, đặc biệt là về giao tiếp xã hội và chơi. Để tăng khả năng học hỏi, cần phải tăng cường sự chú ý của chúng. Tăng cường sự chú ý, nhấn mạnh vào các hành động, lời nói và cảm xúc là điều tối quan trọng trong việc học của trẻ. Nói ngắn gọn, càng để ý nhiều tới người khác tương đương với càng có nhiều cơ hội học hỏi từ họ.

Bạn có thể làm gì để tăng sự chú ý của trẻ với mọi người?

Có 5 bước cụ thể bạn có thể thực hiện để tăng sự chú ý của trẻ tới bạn:

  • Bước 1: Xác định điều gì có thể gây chú ý với trẻ
  • Bước 2: Chọn vị trí thích hợp cho bạn
  • Bước 3: Loại bỏ những yếu tố làm trẻ xao lãng
  • Bước 4: Xác định khoảng cách trẻ cảm thấy an toàn để giao tiếp
  • Bước 5: Hòa nhập với trẻ bằng cách làm theo hướng dẫn của trẻ

Trong những trang tiếp theo, chúng tôi sẽ miêu tả cách tiến hành từng bước cụ thể, đưa ra cho bạn một số ý tưởng về các hoạt động bạn có thể thử, và gợi ý cho bạn cách giải quyết các vấn đề có thể gặp phải.

Bước 1. Xác định điều gì có thể gây chú ý với trẻ

Đa phần các trẻ mắc chứng rối loạn phổ tự kỉ đều có hứng thú với các đồ vật và đồ chơi, và thích mày mò tìm hiểu và chơi với chúng. Nếu điều này đúng với con bạn thì sẽ rất dễ dàng để bạn có thể tìm các yếu tố thú vị để có thể chơi với trẻ. Các trẻ ít tuổi thường có xu hướng muốn lấy được đồ vật, chơi với các đồ vật mà trẻ yêu thích, tạo ra các hiệu ứng thú vị từ các đồ vật, và muốn mọi người giúp đỡ với đồ vật mà trẻ thích. Phần lớn trẻ cũng thích các trò chơi vận động cơ thể với cha mẹ như vật nhau, tung trẻ lên cao, chuyển động theo âm nhạc, chạy, nhún, lắc lư... Bằng cách kết hợp các đồ vật có thể gây sự chú ý với trẻ và các đồ vật mà trẻ yêu thích (đó có thể là một món đồ chơi như đoàn tàu, nhân vật hoạt hình, hay một hoạt động trẻ thích như cù lét), bạn có thể tạo ra các tình huống dạy trẻ mà trẻ sẵn sàng tham gia và tương tác với bạn, do đó có thể học từ bạn. Ngoài ra, việc xây dựng những tương tác xã hội thông qua sự hứng thú của trẻ với các đồ vật nhất định cũng sẽ giúp bạn tăng kĩ năng xã hội cho trẻ. Những tương tác xã hội này gắn với các hoạt động trẻ yêu thích vì thế sẽ trở nên hấp dẫn với trẻ hơn.

Căn cứ: Các đồ vật/chất liệu và hoạt động vui chơi mang tính hấp dẫn cao tạo động lực để trẻ tương tác với bố mẹ. Một trẻ có động lực là một trẻ vui vẻ, chú ý tới cha mẹ và luôn sẵn sàng học hỏi. Động lực mạnh mẽ sẽ hỗ trợ trẻ học một cách chủ động - những trẻ chủ động học hỏi sẽ tự giác và sáng tạo - 2 yếu tố quan trọng cần phát huy ở những trẻ nhỏ bị tự kỉ. Một trẻ có động lực cũng sẽ mong muốn tiếp tục tham gia một hoạt động hơn, giúp cha mẹ có cơ hội để tạo ra nhiều cơ hội học tập trong các hoạt động đó. Hoạt động càng kéo dài thì càng có thêm nhiều cơ hội học tập. Đó là lí do bạn cần biết đồ vật và hoạt động nào mà con bạn thực sự thích thú để có thể tạo ra nhiều cơ hội học tập cho con.

(Còn nữa)

Trích An early start for your child with autism

Dịch bởi Sachtuky.com